56. Conelrad

Op radioschalen staat soms bij de frequenties 640 en 1240kHz op de middengolf een driehoekje, zoals bv ook bij de Sanshin KR55 rechts afgebeeld. Soms worden deze driehoekjes aangezien voor afregelpunten, maar dat zijn het beslist niet! Deze driehoekjes vind je op bijna alle Amerikaanse en veel Japanse radio's uit de jaren vijftig en zestig. Het zijn zichtbare herinneringen aan de Koude Oorlog, en de driehoekjes waren heel bewust en zichtbaar aangebracht.

Zorgen in de VS en Doelen van Conelrad

Vanaf 1950 was de verhouding tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie gespannen; beide landen bouwden aan een flink kernwapenarsenaal, waarvoor intercontinantale raketten werden gemaakt. De spanningen liepen zo hoog op, dat het wenselijk werd geacht de bevolking van de VS te beschermen tegen atoomaanvallen en het dichte netwerk van AM zenders (Middengolf) speelde hierin een rol.

Ten eerste dacht men in de VS aan het risiko, dat Russische atoomraketten of gevechtspiloten het netwerk van radiostations zouden kunnen gebruiken voor navigatie. Zulke dingen waren in de Tweede Wereldoorlog al gebeurd.

Maar ook zou het bij een aanval nodig zijn, het publiek breed, snel en uitgebreid te informeren over de situatie en wat men zou moeten doen. Conelrad staat voor CONtrol of ELectromagnetic RADiation, dus Beheersing van Electromagnetische Uitstraling. Uitgangspunt was, dat bij een aanval vrijwel alle stations hun uitzending zouden staken, dat er alleen nog op twee frequenties uitzendingen zouden zijn (640 en 1240), en de bevolking deze frequenties direct zou kunnen vinden op hun toestel.

Plan bij Aanval

Radiostations konden gewaarschuwd worden, en elkaar waarschuwen, door een korte onderbreking (5 sec) van de uitzending en een 1kHz fluittoon (15 sec). Het alarm verplichtte vrijwel alle stations om hun uitzendingen te staken, behalve een selecte club van noodzenders. De noodzenders zouden rechtstreeks boodschappen van de overheid verspreiden, op 640 of 1240kHz. Het was voor radiofabrieken verplicht, deze twee frequenties op de schalen te markeren met kleine driehoekjes, de Civil Defense triangles.

De driehoekjes waren op alle Amerikaanse radio's verplicht tot 1963, je ziet ze staan (heel klein, CD) op de schaal van de Zenith Royal uit 1958. Maar ze werden ook door Japanse fabrieken op hun toestellen gezet, ook de toestellen voor de Europese markt, ook jaren na 1963, zie bv de Japanse National T-100 (1964). Op Europese radio's zie je ze eigenlijk nooit, maar de Philips B4X35T heeft ze wel.

Lessen voor nu?

Meer details over het Conelrad systeem, verhalen over valse alarmen bijvoorbeeld, staan op de Wikipedia-pagina over Conelrad.

Het was heel goed om niet alleen het systeem technisch goed te doordenken, maar ook voorlichting te geven over het gebruik, en dat, door de driehoekjes, heel erg makkelijk te maken. Het doel van Civil Defense (Burgerbescherming) was namelijk daadwerkelijk, zoveel mogelijk slachtoffers onder de bevolking te voorkomen.

De Prepper-manie die Nederland op stelten zette na de Russische inval in Oekraïne, werd vooral aangejaagd door de commercie. Daardoor worden er veel dure radio's verkocht met veel functionaliteiten erin zoals opwindveren en zonnepaneeltjes. Maar vaak wordt vergeten dat je ook moet kijken hoe de radio werkt. Lukt het jou om je noodradio tevoorschijn te halen en binnen 2 minuten af te stemmen op de noodzender in je regio?

Gerard Tel.